تست هوش کودکان: مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی – ویرایش سوم (WPPSI-III)؛ و ایجاد انگیزه در کودکان تیزهوش

0
1342
تست هوش کودکان و استعدادیابی در تبریز - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش کودکان و استعدادیابی در تبریز - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

تست هوش کودکان و استعدادیابی: WPPSI-III – مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی – ویرایش سوم – دیوید وکسلر- دکتر اکبر رضایی متخصص تست هوش کودکان و استعدادیابی در تبریز

هدف: مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی-نسخه سوم (WPPSI-III) را می‌توان برای اندازه‌گیری موارد زیر به کار برد:

  • شناسایی استعداد فکری و نقاط قوت و ضعف شناختی کودکان
  • عملکرد عمومی توانایی‌های شناختی کودکان
  • کمک به تصمیم‌گیری در مورد برنامه توسعه درمان
  • تصمیم‌گیری در مورد قرارگیری در محیط‌های بالینی و آموزشی و
  • ارائه اطلاعات بالینی برای ارزیابی و تحقیقات عصبی روان‌شناختی

دامنه سنی: ۲ سال ۶ ماه تا ۷ سال و ۳ ماه

زمان اجرا:

  • ۲ سال ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه: ۳۰ الی ۴۵ دقیقه
  • ۴ تا ۷ سال و سه ماه: ۴۵ تا ۶۰ دقیقه

مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی -نسخه سوم (WPPSI-III) در ایران توسط هیربد، قلمزن و عابدی (۱۳۹۴) به‌عنوان یک ابزار بالینی اجرایی فردی برای تست هوش کودکان ۲ سال و ۶ ماهه تا ۷ سال و سه‌ماهه ترجمه و انطباق یابی شده است (بخش‌هایی از مطالب این مقاله که دانش عمومی محسوب می‌شوند از کتاب راهنمای این آزمون نقل شده است).این ابزار اندازه‌گیری نوآورانه از رشد شناختی کودکان پیش‌دبستانی و خردسالان، ریشه در نظریات و پژوهش‌های معاصر دارد. نسخه اولیه این آزمون در سال ۱۹۶۷ توسط دیوید وکسلر طراحی شده است. از زمان ارائه اولیه این آزمون چندین بار تجدیدنظر شده است. این آزمون تأکید زیادی بر ویژگی‌های کودک پسند، ازلحاظ رشدی متناسب با کودک دارد و شامل تکالیف سرعت پردازش، خرده آزمون‌های حافظه کاری و ساختار عاملی گسترش یافته است. پیشرفت‌های گسترده برای بهره‌مندی از کودکان و آزمونگرها در نظر گرفته شده است.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

حوزه‌های اندازه‌گیری

مقیاس WPPSI-III از ۱۴ خرده آزمون تشکیل شده است. در جدول ۱ خلاصه‌ای از خرده آزمون‌ها ارائه شده است.

خرده آزمونتوضیح
طراحی مکعبکودک ابتدا یک الگوی ساختنی یا شکلی از کتاب تصویر را مشاهده می‌کند و سپس در یک محدوده زمانی خاص با استفاده از مکعب‌های یک یا دو رنگی طرح را از نو می‌سازد.
اطلاعاتبرای سؤال‌های تصویری، کودک با انتخاب یک تصویر از بین چهار تصویر به سؤال پاسخ می‌دهد. برای سؤال‌های کلامی کودک به سؤال‌هایی پاسخ می‌دهد که گستره وسیعی از عناوین اطلاعات عمومی را می‌سنجند.
استدلال ماتریسیکودک به ماتریس ناقصی نگاه می‌کند و از بین ۴ یا ۵ گزینه قسمت حذف‌شده را انتخاب می‌کند.
واژگانبرای سؤال‌های تصویری، کودک نام تصاویر نمایش داده‌شده در کتاب تصویر را ذکر می‌کند. برای سؤال‌های کلامی کودک برای واژه‌هایی که آزمونگر با صدای بلند آن‌ها را می‌خواند تعاریف مناسب ارائه می‌کند.
مفاهیم تصویری۲ یا ۳ ردیف تصویر در اختیار کودک قرار داده می‌شود و او از هر ردیف یک تصویر را انتخاب می‌کند تا گروهی از تصاویر دارای خصوصیات مشترک را شکل بدهد.
جستجوی نمادکودک یک گروه جستجو را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که آیا نماد گروه‌های جستجو هماهنگی دارد یا نه.  
استدلال لغتاز کودک خواسته می‌شود تا مفهوم معمول و رایج توصیف‌شده در مجموعه‌ای از کلیدهای راهنما خاص را شناسایی کند.
رمزگردانیکودک نمادهای هماهنگ با اشکال هندسی ساده را کپی می‌کند. کودک با استفاده از کلید، هر نماد را در شکل مطابق آن ترسیم می‌کند.
درک مطلبکودک با توجه به فهم خود از اصول کلی و موقعیت‌های اجتماعی به سؤالات پاسخ می‌دهد.
تکمیل تصویرکودک تصویری را می‌بیند و سپس به قسمت حذف‌شده اشاره می‌کند و یا نام ن را ذکر می‌کند.
شباهت‌هاآزمونگر از روی جمله ناقصی که شامل دو مفهوم برخوردار از ویژگی‌های مشترک است، روخوانی می‌کند. از کودک خواسته می‌شود با ارائه پاسخی نمایانگر ویژگی‌های مشترک جمله را کامل کند.
درک و فهم لغتکودک به گروهی شامل ۴ تصویر نگاه می‌کند و به تصویری که آزمونگر نام آم را با صدای بلند ذکر کرده اشاره می‌کند.
الحاق قطعاتتکه‌هایی از پازل با ترتیبی استاندارد در اختیار کودک قرار داده می‌شود و او در ظرف مدت ۹۰ ثانیه برای تشکیل یک پازل درست و کامل قطعات را در کنار هم قرار می‌دهد.
نام‌گذاری تصاویرکودک نام تصاویر نمایش داده‌شده در کتاب تصویر را ذکر می‌کند.

همانند ویرایش‌های قبلی مقیاس وکسلر، WPPSI-III نیز نمرات هوش کلامی (VIQ)، هوش عملی (PIQ) و هوش کل (FSIQ) را به دست می‌دهد. علاوه بر این، ضریب سرعت پردازش (معروف به شاخص سرعت پردازش-PSQ) را می‌توان برای کودکان سنین ۴ تا ۷ سال و ۳ ماه و ترکیب کلی زبان (GLC) را برای کودکان هر دو گروه سنی محاسبه کرد.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

چارچوب آزمون

چهارچوب WPPSI-III برای انعکاس نظریه‌های رشدی رایج و شیوه ارزیابی ذهنی کودکان، به‌ویژه رشد در کودکان خردسال به‌روز شده است. همچنین به‌منظور درک بهتر تغییرات رشد شناختی و ادراکی کودکان، سنین دو سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه و همچنین چهار سال تا ۷ سال و ۳ ماه به مجموعه خرده آزمون‌های متفاوت تقسیم شده است. برای مشاهده تصویر گرافیکی مربوط به چهارچوب آزمون WPPSI-III برای دو گروه سنی به شکل ۱ و ۲ مراجعه کنید.

شکل ۱- سنین ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه

خرده آزمون‌های اصلیمقیاس کلامی: (۱) درک و فهم لغت (۲) اطلاعات   مقیاس عملی: (۱) طراحی مکعب (۲) الحاق قطعات
خرده آزمون تکمیلینام‌گذاری تصویر

شکل ۲- سنین ۴ سال تا ۷ سال و ۳ ماه

خرده آزمون‌های اصلیمقیاس کلامی: (۱) اطلاعات (۲) واژگان (۳) استدلال لغت   مقیاس عملی: طراحی مکعباستدلال ماتریسیمفاهیم تصویریرمزگردانی
خرده آزمون‌های تکمیلیجستجوی نماددرک مطلبتکمیل تصاویرشباهت‌هاالحاق قطعات
خرده آزمون‌های اختیاریدرک و فهم لغتنام‌گذاری تصویر

اصطلاحات تخصصی خرده آزمون‌ها

خرده آزمون‌ها به سه گروه اصلی، تکمیلی و اختیاری تقسیم می‌شوند. در اکثر موارد از خرده آزمون‌های اصلی برای به دست آوردن نمره هوش کلامی، هوش عملی و نمره‌ هوش کل استفاده می‌شود. اگرچه نمرات خرده آزمون‌های اصلی ازلحاظ بالینی معتبر و معنادارند ولی بر اجرای خرده آزمون‌های تکمیلی گزینشی، بیشتر تأکید می‌شود. خرده آزمون‌های تکمیلی نمونه‌ وسیعی از عملکرد ذهنی شناختی را به دست می‌دهند و بر این اساس آزمونگر می‌تواند سرعت پردازش مربوط به گروه سنی بزرگ‌تر و نمره‌ کلی زبان گروه سنی کوچک‌تر را محاسبه کند. از خرده آزمون‌های تکمیلی می‌توان به‌جای خرده آزمون‌های اصلی استفاده کرد.

نمره کلی زبان که برای کودکان بزرگ‌تر اختیاری است، بر نمرات نام‌گذاری تصویر و درک و فهم لغت متکی است. این خرده آزمون‌ها را نمی‌توان جایگزین هیچ‌یک از خرده آزمون‌های کلامی اصلی در این گروه سنی کرد. طبقه‌بندی خرده آزمون‌ها به‌عنوان خرده آزمون اصلی، تکمیلی یا اختیاری برای گروه‌های سنی مختلف متفاوت است. برای مثال، خرده آزمون درک و فهم لغت برای کودکان سنین ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه خرده آزمونی اصلی محسوب می‌شود، اما برای کودکان سنین ۴ سال تا ۷ سال و ۳ ماه خرده آزمونی اختیاری است.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

سنین ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه

برای کودکان سنین ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه، چهار خرده آزمون‌ اصلی وجود دارد. خرده آزمون‌های درک و فهم لغت و اطلاعات ازجمله خرده آزمون‌های کلامی اصلی و خرده آزمون‌های طراحی مکعب و الحاق قطعه‌ها از خرده آزمون‌های عملی اصلی هستند.

خرده آزمون نام‌گذاری تصویر، برای این گروه سنی، خرده آزمون کلامی تکمیلی به شمار می‌آید و امکان دارد به‌عنوان جایگزین درک و فهم لغت یا برای احتساب نمره زبان کلی به کار گرفته شود. چهار نمره‌ کامل قابل حصول برای این گروه سنی عبارت‌اند از: هوش کلامی (VIQ)، هوش عملی (PIQ)، هوش کل (FSIQ) و نمره‌ کلی زبان (GLC).

سنین ۴ سال تا ۷ سال و ۳ ماه

برای کودکان سنین ۴ سال تا ۷ سال و ۳ ماه هفت خرده آزمون اصلی وجود دارد که عبارت‌اند از: سه خرده آزمون کلامی، سه خرده آزمون عملی و یک خرده آزمون سرعت پردازش. خرده آزمون‌های کلامی اصلی عبارت‌اند از: خرده آزمون‌های اطلاعات، واژگان و استدلال لغت. خرده آزمون‌های عملی اصلی عبارت‌اند از: خرده آزمون‌های طراحی مکعب، استدلال ماتریسی و مفاهیم تصویری. برای انعکاس سهم و تأثیر سرعت پردازش در هوش، ماتریسی و مفاهیم تصویری. برای انعکاس سهم و تأثیر سرعت پردازش در هوش، رمزگردانی به‌عنوان خرده آزمون سرعت پردازش مدنظر قرار می‌گیرد. خرده آزمون‌های کلامی تکمیلی عبارت‌اند از: خرده آزمون‌های درک مطلب و شباهت‌ها و خرده آزمون‌های عملی تکمیلی عبارت‌اند از: تکمیل تصویر و الحاق قطعه‌ها. جستجوی نماد به‌عنوان آزمون سرعت پردازش تکمیلی مدنظر قرار می‌گیرد. خرده آزمون‌های درک و فهم لغت و نام‌گذاری تصویر برای این گروه سنی، خرده آزمون‌های کلامی اختیاری هستند و نباید جایگزین خرده آزمون‌های کلامی اصلی شوند. پنج نمره‌ کل موجود و قابل حصول برای این گروه سنی عبارت‌اند از: هوش کلامی (VIQ)، هوش عملی (PIQ)، ضریب سرعت پردازش (PSQ)، هوش کل (FSIQ) و نمره‌ کلی زبان (GLC).

WPPSI-III در تبریز - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

کاربردها

از مقیاس WPPSI-III می‌توان به‌عنوان ابزاری روانی- آموزشی برای سنجش جامع و فراگیر عملکرد شناختی کودکان استفاده کرد. همچنین می‌توان از این مقیاس به‌عنوان بخشی از سنجش معطوف به تشخیص استعداد ذهنی، تاخیرات رشد شناختی و عقب‌ماندگی ذهنی بهره گرفت و از نتایج آن به‌عنوان راهنمایی برای جایگزینی تصمیمات در برنامه‌های بالینی و یا برنامه‌های مربوط به مدرسه اشاره کرد.

علاوه بر این، WPPSI-III با نسخه‌ دوم آزمون پیشرفت فردی وکسلر ارتباط پیدا می‌کند که این آزمون معیاری جامع و فراگیر برای پیشرفت تحصیلی کودکان و بزرگ‌سالان است. این ارتباط در زمینه‌ توانایی شناختی و پیشرفت تحصیلی کودکان کم‌سن‌وسال اطلاعاتی ارائه می‌دهد. در محیط مدرسه برای پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی در آینده، به‌طور گسترده از آزمون‌های عملکرد ذهنی استفاده می‌شود. WPPSI-III به این شیوه برای اهداف مداخله‌ای آموزشی نظیر جایگزینی در برنامه‌های شناخت افراد استثنایی با برنامه‌های تشخیص ناتوانی‌های یادگیری یا تاخیرات شناختی اطلاعات ارزشمندی را به دست می‌دهد.

سیستم سنجش رفتار انطباقی- نسخه دوم را می‌توان با هدف افزایش میزان کارایی بالینی به همراه WPPSI-III به کار برد. این ترکیب در زمینه‌ عملکرد شناختی و انطباقی موردنیاز برای تشخیص درست عقب‌ماندگی ذهنی اطلاعاتی ارائه می‌دهد.

در پایان می‌توان از اهداف تحقیقاتی WPPSI-III استفاده کرد. ارزیابی توانایی‌های شناختی در زمینه‌ نحوه‌ اکتساب و عرضه‌ عملکردهای مهم ذهنی توسط کودکان کم‌سن‌وسال، دانش و آگاهی بسیاری را به همراه دارد. برای مثال محققان می‌توانند برای بررسی تغییرپذیری اثربخشی مداخلات مدرسه محور با توجه به توانایی شناختی کودک یا برای تعیین تأثیرات جراحت مغزی آسیب‌زا بر کارکرد شناختی از WPPSI-III استفاده کنند.

برای درک بهتر رشد شناختی در طول سال‌های بحرانی رشد، دامنه‌ی سنی WPPSI-III به دو گروه تقسیم‌بندی شده است. کودکان بین ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه در تعداد کمی خرده آزمون نیازمند حداقل بیان کلامی شرکت می‌کنند که این امر میزان تأثیرات گیج‌کننده‌ احتمالی مدت‌زمان محدود توجه و رشد زبان بر عملکرد را کاهش می‌دهد. کودکان سنین ۴ تا ۷ سال و ۳ ماه در خرده آزمون‌های بیشتری شرکت می‌کنند که تعدادی از این خرده آزمون‌ها نیازمند بیان کلامی و مهارت‌های مدادی (نوشتاری) است.

اگرچه برای کودکان ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه آزمون WPPSI-III متشکل از ۵ خرده آزمون و برای کودکان ۴ سال تا ۷ سال و ۳ ماه این تعداد بالغ ‌بر ۱۴ خرده آزمون است، به‌منظور احتساب هوش کلامی، هوش عملی و هوش کل برای کودکان کم سن و سال باید تنها ۴ خرده آزمون اصلی و برای کودکان بزرگ‌تر ۷ خرده آزمون اصلی به اجرا در بیاید. امکان دارد متخصصان به دلایل عملی یا بالینی ۷ خرده آزمون اضافی را هم به اجرا درآورند. برای مثال، امکان دارد برای کودک دچار تأخیر در رشد حرکتی، خرده آزمون تکمیل تصویر جایگزین خرده آزمون طراحی مکعب شود. نمرات کل (یعنی هوش کلامی، هوش عملی، سرعت پردازش، هوش کل و نمره‌ کلی زبان) باید همیشه حاصل به‌کارگیری خرده آزمون‌های مناسب سن، یا جایگزین‌های مجاز آن خرده آزمون‌ها باشند. برای تسهیل تفسیر نمرات، برای هر خرده آزمون هنجارهای فردی مشخص می‌شوند.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

تست کودکان نزدیک به پایان دامنه‌ سنی

دامنه‌های سنی WPPSI-III و مقیاس هوشی وکسلر برای کودکان – ویرایش سوم، برای کودکان سنین ۶ تا ۷ سال و ۳ ماه باهم تداخل دارند. آزمونگر می‌تواند برای تعیین معیار مناسب یک کودک مابین این سنین دست به انتخاب بزند. برای کودکان مشکوک به میزان توانایی شناختی کمتر از حد متوسط، به دلیل سطح پایین WPPSI-III، در این دامنه‌ سنی باید از این مقیاس استفاده شود. برای کودکان کم مهارت در زبان، دچار نواقص زبانی یا مشکلات بیانی و کلامی باید به‌منظور کاهش میزان تأثیرات گیج‌کننده‌ زبان یا بیان کلامی بر نمرات کل از WPPSI-III استفاده شود، اما برای کودکان بسیار توانمند بایستی از WISC-III یا نسخه‌های بالاتر استفاده شود؛ چراکه این مقیاس از سطح بالایی برخوردار است. برای کودکان متوسط ازلحاظ توانایی انتخاب بین WPPSI-III و WISC-III به قضاوت بالینی متخصصان امر روانشناسی و آموزش نیاز است. مقیاس WISC-III برای محاسبه هوش کل، اجرای ۱۰ خرده آزمون را ایجاب می‌کند، درحالی‌که مقیاس WPPSI-III اجرای ۷ خرده آزمون را الزامی می‌کند. برای کودکانی که در زمینه کامل کردن سنجش طولانی‌مدت مشکل‌دارند از مقیاس WPPSI-III استفاده می‌شود. دلایل ارجاع، آشنایی با آزمون‌ها و آگاهی از ویژگی‌های کودک (برای مثال، توانایی‌های کلامی، فراخنای توجه) ازجمله مواردی هستند که باید به آن‌ها توجه شود.

برای کودکان ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه مقیاس بیلی برای رشد کودکان، نسخه دوم (BSID-II) – با مقیاس WPPSI-III تداخل و همپوشی دارد. هر دو ابزار سطح عملکرد فعلی کودک را ارزیابی می‌کنند، اما هدف هرکدام از آن‌ها متفاوت است. BSID-II برای ارزیابی رشد کودکان در حوزه‌های شناختی، حرکتی و رفتاری (و به‌عبارت‌دیگر بررسی این نکته که آیا کودک در مراحل مختلف رشد مهارت‌های گوناگونی دارد) طراحی شده است، درحالی‌که WPPSI-III در اصل کیفیت مهارت‌های شناختی کودک در مقایسه با مهارت‌های کودکان هم‌سن‌وسال او را ارزیابی می‌کند، اما مقیاس ذهنی و روانی BSID-II شامل تکالیفی است که کارکردهای مشابه کارکردهای WPPSI-III را ارزیابی می‌کند. برای کودکان کم سن و سال مشکوک به میزان توانایی کمتر از حد متوسط بایستی مقیاس روانی BSID-II مدنظر قرار گیرد. برعکس برای کودکان برخوردار از میزان توانایی بالا بایستی از مقیاس WPPSI-III استفاده شود. هدف تست و نیازهای کودک خاص بایستی بر تصمیم‌گیری مربوط به استفاده از BSID-II یا WPPSI-III تأثیر داشته باشد و آن را هدایت کند.

تست کودکان دارای نیازهای خاص

اغلب کودکان دارای نیازهای خاص که نواقص و اختلالات زبانی یا جسمی دارند، برای ارزیابی روانی ارجاع داده می‌شوند. در مورد چنین کودکانی نکته مهم این است که عملکرد ضعیف در آزمون شناختی به توانایی ذهنی پایین نسبت داده نشود. چراکه در حقیقت این مورد مربوط به ناتوانی‌های حسی یا حرکتی است. بسته به ماهیت معلولیت و ناتوانی و نوع آزمون اجرایی، امکان دارد عملکرد کودک به نمراتی منجر شود که در صورت اجرای استاندارد آزمون، ظرفیت و توانایی ذهنی کودک را کم‌اهمیت جلوه دهد. برای مثال، کودک مبتلابه نقص حرکتی شدید به‌احتمال‌زیاد در تعدادی از خرده آزمون‌های عملی WPPSI-III که برای انجام مواد آن‌ها در یک محدوده زمانی به توانایی‌های حرکتی سطح بالا و عالی نیاز دارد، نمرات پایینی را کسب می‌کند. به همین نحو، کودک دچار نواقص شنیداری، زبانی یا گفتاری بیانی در خرده آزمون‌های کلامی نقص و کاستی دارد. اگرچه این مقاله قصد ندارد برای تست کودکان دچار نواقص جسمی رهنمودهایی را ارائه دهد، این پیشنهاد‌ها می‌تواند در امر ارزیابی توانایی‌های این کودکانی کارآمد و مفید واقع شود.

پیش از تست یک کودک دچار نقص جسمی یا زبانی با محدودیت‌های او و شیوه مطلوب ارتباط و تمامی مواردی که ممکن است انحراف از رویه‌های استاندارد را ایجاب کند، آشنایی پیدا کنید. برای سنجش یک کودک دارای نیازهای خاص با لزوم به حفظ شیوه‌های استاندارد، مقداری انعطاف‌پذیری لازم و ضروری است. برای مثال یک کودک دچار نقص حرکتی در تکالیف نیازمند مهارت‌های دستی، ضعیف عمل می‌کند. شما باید اجرای خرده آزمون‌های کلامی و خرده آزمون‌های عملی نیازمند مهارت‌های حرکتی ساده یا خرده آزمون‌های عملی فاقد حرکت (برای مثال مفاهیم تصویری و استدلال ماتریسی) را مدنظر قرار دهید. برای احتساب و دریافت هوش کل می‌توان جستجوی نماد را که به مهارت حرکت یک متری نیاز دارد جایگزین رمزگردانی کرد. امکان دارد از نمرات کلامی به‌عنوان معیار تخمینی این توانایی‌های شناختی کودک استفاده شود. به همین نحو، برای کودک دچار نقص زبانی شما می‌توانید بر خرده آزمون‌های عملی به‌عنوان معیار تخمینی توانایی‌های شناختی کودک تأکید کنید و آن‌ها را به کار ببرید. خرده آزمون‌های نام‌گذاری تصاویر و درک و فهم لغت در اصل برای کودکان کم سن و سال طراحی شده‌اند، اما از آن‌ها می‌توان برای کودکان مشکوک به نقص بیان یا دیگر نواقص زبانی استفاده کرد چراکه این خرده آزمون‌ها بر بیان شفاهی تأکید زیادی ندارند و معیارهای کلامی ارائه می‌دهند.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

برای کودکان دچار نواقص جسمی می‌توان از دیگر آزمون‌های طراحی شده برای این جمعیت در جهت تکمیل WPPSI-III استفاده کرد. مثل همیشه سنجش عملکرد شناختی کودک بایستی بر منابع اطلاعاتی چندگانه ازجمله اطلاعات مربوط به تاریخچه‌ی زندگی استوار باشد. در مورد کودکانی که با استفاده از سمعک یا دستگاه کمک شنیداری ازلحاظ تیز حسی شنیداری در حد طبیعی یا نزدیک به این حد هستند و با کمک این دستگاه‌ها به تجربیات گسترده‌ای رسیده‌اند، نتایج به‌دست‌آمده با WPPSI-III احتمالاً معتبر هستند، اما نمرات کل ممکن است گیج‌کننده باشند و حصول کودک در حوزه‌ی زبان گفتاری را به دلیل استفاده از کمک شنیداری به بهترین نحو نشان دهند، اما برای کودکان ناشنوا یا کم‌شنوا که قدرت تمیز و تیز حسی شنیداری بالایی ندارند به هنگام تعبیر نتایج بایستی عوامل مختلفی مدنظر قرار گیرند، عواملی نظیر سن شروع، سن تشخیص، سبب‌شناسی اختلال و نقص شنوایی، کیفیت و میزان تقویت صدا توسط سمعک کودک و درجه و استواری این اختلال همراه با دیگر تشخیص‌ها. به هنگام برنامه‌ریزی تغییرات در حال اجرای WPPSI-III برای این جمعیت از کودکان، زبان ‌اصلی کودک (برای مثال زبان اشاره‌ی کاربردی) و شیوه‌ی مطلوب ارتباط (برای مثال زبان اشاره یا گفتاری) ازجمله عوامل مهمی هستند که در برابر نوع یا میزان فقدان شنوایی باید مدنظر قرار گیرند. برای اجرای بهترین روش ارتباط با یک کودک خاص، مشورت با یک مربی حرفه‌ای و باتجربه در زمینه‌ی ارتباط با اشخاص ناشنوا یا کم‌شنوا و آشنا با کودک مورد آزمایش توصیه می‌شود.

تمامی تغییرات صورت گرفته در دستورالعمل‌های اجرا و نمره‌گذاری استاندارد (برای مثال استفاده از مفسر، ترجمه پرسش‌ها، راهنمایی‌ها، ترتیب اجرایی خارج از استاندارد و غیره) بایستی در صورت‌جلسه WPPSI-III و گزارش تفسیری ذکر و ثبت شود و به هنگام تفسیر نتایج آزمون به آن توجه شود. متخصصانی که عملکرد کودک را ارزیابی می‌کنند بایستی برای ارزیابی تأثیرات چنین شیوه‌های تغییریافته‌ای بر نمره‌های آزمون، بر قضاوت بالینی تکیه کنند. برخلاف این حقیقت که برخی از تغییرات از اعتبار به‌کارگیری هنجارها می‌کاهند، یک چنین سنجش محدودیت‌هایی، در زمینه نقاط قوت و ضعف کودک در عملکرد ذهنی، اغلب اطلاعات کیفی و کمی بسیار ارزنده‌ای ارائه می‌دهند.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

خلاصه و جمع‌بندی

طول و ساختار. مقیاس هوشی وکسلر پیش‌دبستانی و دبستانی-نسخه سوم (WPPSI-III) برای سنجش هوش کودکان به‌صورت انفرادی طراحی شده است. زمان اجرا بستگی به رده سنی کودک در آن دارد. بر اساس دفترچه راهنمای اجرا و نمره‌گذاری، اجرای خرده آزمون‌های اصلی برای بیشتر کودکان ۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه تقریباً ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد. برای اکثر کودکان ۴ سال تا ۷ سال ۳ ماه تقریباً ۴۵ تا ۶۰ دقیقه زمان می‌برد. گروه اول به ۴ خرده آزمون اصلی و گروه دوم و بزرگ‌تر به ۷ خرده آزمون اصلی باید پاسخ دهند.

۲ سال و ۶ ماه تا ۳ سال و ۱۱ ماه

 کودکان در این گروه سنی باید ۴ خرده آزمون اصلی را انجام دهند: درک و فهم لغات، اطلاعات، طراحی مکعب‌ها و الحاق قطعات. نام‌گذاری تصاویر نیز به‌عنوان یک ‌خرده آزمون تکمیلی در دسترس است. بر اساس این اقدامات، می‌توان ۴ نمره ترکیبی محاسبه کرد: هوش‌بهر کلامی (VIQ)، هوش‌بهر عملی (PIQ)، هوش‌بهر کلی (FSIQ) و نمره کلی زبان (GLC).

 ۴ سال تا ۷ سال ۳ ماه

کودکانی که در این گروه سنی قرار می‌گیرند باید ۷ خرده آزمون اصلی را انجام دهند: اطلاعات، واژگان، استدلال لغت، طراحی مکعب‌ها، استدلال ماتریسی، مفاهیم تصویری و رمزگردانی. بر اساس این اقدامات، می‌توان ۵ نمره ترکیبی را محاسبه کرد: هوش‌بهر کلامی (VIQ)، هوش‌بهر عملی (PIQ)، هوش‌بهر کلی (FSIQ) و نمره کلی زبان (GLC) و ضریب سرعت پردازش (PSQ). علاوه بر این، ۷ خرده آزمون تکمیلی نیز در دسترس است: درک مطلب، شباهت‌ها، تکمیل تصاویر، نام‌گذاری تصاویر، درک و فهم لغات، الحاق قطعات و جستجوی نماد.

از خرده آزمون‌های تکمیلی (مانند نام‌گذاری تصاویر) می‌توان برای ایجاد نمرات ترکیبی اضافی (مانند GLC) استفاده کرد. یا می‌توان برای جایگزینی یک خرده آزمون اصلی استفاده کرد. قوانین خاص برای جایگزینی خرده آزمون‌ها در کتابچه راهنما بحث شده است.

تعداد سؤال‌ها در هر خرده آزمون بسته به گروه سنی متفاوت است. دامنه نمرات سؤال‌ها نیز برای هر خرده آزمون متفاوت است (به‌عنوان‌مثال، به سؤالات خرده آزمون اطلاعات صفر و یک تعلق می‌گیرد، درحالی‌که به سؤالات خرده آزمون واژگان نمره صفرتا ۲ تعلق می‌گیرد). نمرات خام جمع‌آوری‌شده و به نمرات مقیاس، نمرات ترکیبی (VIQ، PIQ، FSIQ، GLC، PSQ)، نمرات استاندارد، نیمرخ‌های نمره، رتبه‌های صدکی، طبقه‌بندی توصیفی و معادل‌های سنی آزمون تبدیل می‌شوند.

اجرا، نمره‌گذاری و تفسیر

کتابچه راهنمای مقیاس هوشی وکسلر پیش‌دبستانی و دبستانی-نسخه سوم (WPPSI-III) بیان می‌کند که آزمونگران و نمره گذاران آزمون باید آموزش فنی لازم را در زمینه اجرا دیده باشند. این آزمون برای اجرا نسبتاً آسان، آسان برای نمره‌گذاری و برای تفسیر نسبتاً دشوار است.

پایایی آزمون

همسانی درونی: از آزمون پایایی دونیمه کردن برای محاسبه پایایی نمرات برای دونیمه‌های آزمون بر اساس داده‌های نمونه هنجاریابی استفاده شد. بر اساس مطالب مندرج در کتابچه راهنما، متوسط ​​ضریب پایایی برای خرده آزمون‌ها بین ۰/۸۱ تا ۰/۹۴ و مقیاس‌های ترکیبی بین ۰/۹۰ تا ۰/۹۶ قرار گرفتند. هر دو مقدار قابل قبولی از همسانی درونی نمرات را نشان می‌دهند.

اجرای تست هوش کودکان WPPSI-III در مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

مقیاس هوشی وکسلر پیش‌دبستانی و دبستانی-نسخه سوم (WPPSI-III) و همچنین سایر آزمون‌های هوش در مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز به‌وسیلۀ استادان مجرب انجام می‌شود. شما می‌توانید با مراجعه به این مرکز انواع آزمون‌های جدید هوش را انجام داده و ضریب هوشی یا هوش‌بهر (IQ) خود و فرزندانتان را بسنجید. قبل از این کار می‌توانید جهت بهره‌مندی از مشاوره رایگان کارشناسان روان‌سنجی مرکز جهت انتخاب نوع مناسب تست هوش کودکان یا سایر آزمون‌ها و شرایط اجرا با شماره همراه مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز دپارتمان روان‌سنجی ۰۹۱۴۶۳۴۷۰۹۸ تماس بگیرید.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

کودکان تیزهوش: چگونه می‌توانیم در کودکان تیزهوش خودمان انگیزه ایجاد کنیم؟

 کودکان تیزهوش وقتی در مدرسه کم آموز می‌شوند والدینشان اغلب ناامید می‌شوند. ناتوانی‌های یادگیری در کودکان تیزهوش گاهی اوقات ممکن است منجر به کم آموزی شود؛ اما آن ممکن است اغلب به دلیل کمبود انگیزش اتفاق بیفتد. ایجاد انگیزه برای برخی از کودکان تیزهوش دشوار است؛ نه پاداش برای آن‌ها کارساز است و نه تنبیه، به‌ویژه برای کودکانی که به‌صورت درونی برانگیخته می‌شوند. والدین برای ایجاد انگیزه در کودکان تیزهوش خود چه‌کارهایی می‌توانند انجام دهند؟ در اینجا ۱۰ ایده برای این کار ارائه شده است.

۱ علائق فرزندتان تیزهوش خود را رشد دهید.

برای ایجاد علاقه در فرزند خودتان، فرصت‌هایی را برای آن‌ها فراهم کنید تا این علاقه را بیاموزند و کشف کنند. به‌عنوان‌مثال، اگر کودک خردسال شما عاشق دایناسورهاست، کتاب‌های علمی و تخیلی درباره دایناسورها برایش تهیه کنید. از موزه‌های تاریخ طبیعی دیدن کنید. اگر فرزند علاقه‌مند موسیقی است، سازهای اسباب‌بازی (یا واقعی) بخرید؛ و او در کلاس‌های موسیقی ثبت‌نام کنید. اگر فرزند شما عاشق یادگیری مطالب علمی است، کتاب‌ها و کیت‌های علمی برایش بگیرید؛ و از موزه‌های علمی بازدید کنید. کودکانی که می‌توانند علایق خود را کشف کنند، بیشتر عشق خودشان را برای یادگیری حفظ می‌کنند.

۲ کودک خود را با ایده‌ها و حوزه‌های جدیدی روبرو سازید.

گاهی اوقات کودک شما به این دلیل انگیزه ندارد که هنوز در معرض آن چیزهایی قرار نگرفته که اشتیاق و شور و شوق را در زندگی او ایجاد کرده باشد. کودکی که علاقه واقعی‌اش به موسیقی است؛ اما هرگز فرصتی برای کشف آن نداشته است، دیگر نمی‌تواند آن اشتیاق را در خود پرورش دهد. برنامه‌ها و کارگاه‌های جامعه را جستجو کنید، نه‌فقط برنامه‌های مدرسه را. از فعالیت‌های سنتی دخترانه مانند رقص و ژیمناستیک برای پسران غافل نشوید. ذهن خود را باز نگه‌دارید؛ علائق فرزندان شما مهم‌اند.

۳ از اهداف و پاداش‌های کوتاه‌مدت استفاده کنید.

گاهی اوقات کودک در یک تکلیف بزرگ احساس درماندگی می‌کند. شاید تکلیف دشوار نباشد، اما کودک ممکن است انتهای قضیه را نبیند. کودک به‌جای اینکه شروع به انجام تکلیف کند، قبل از شروع تسلیم می‌شود.

به کودکان تیزهوش خود کمک کنید تا تکلیف را به‌عنوان مجموعه‌ای از تکالیف کوچک‌تر در نظر بگیرد. هر تکلیف کوچک را به یک هدف تبدیل کرده و برای آن هدف، پاداش مشخص کنید. بعضی‌اوقات زمانی که کودک تکلیف را به‌عنوان یک تکلیف قابل مدیریت می‌بیند، پاداش لازم نخواهد بود.

۴ به فرزندتان تیزهوش خود کمک کنید تا مدیریت زمان را یاد بگیرد.

هنگامی‌که کودکان مدرسه را شروع می‌کنند، تیزهوش‌ها معمولاً مشکلات کمی در پیگیری کارها دارند. آن‌ها به‌سرعت و به‌راحتی یاد می‌گیرند. اگرچه آن ممکن است مثل یک مزیت واقعی به نظر برسد؛ اما می‌تواند منجر به بروز مشکلاتی شود. این کودکان ممکن است هیچ‌وقت یاد نگیرند که برای اتمام کار باید وقت خود را مدیریت کنند. در بعضی مواقع، در دبیرستان و در دانشگاه ممکن است از کارهایی که لازم است تکمیل کنند، احساس ناراحتی و پریشانی داشته باشند؛ و ندانند که چگونه زمان خود را برای انجام کارها اختصاص دهند. به فرزند خود بیاموزید که چگونه برنامه مدیریت زمان را ایجاد و استفاده کند. برای مشاوره در این خصوص می‌توانید از مشاوران مجرب مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز کمک بگیرید.

تست هوش و استعدادیابی کودکان - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

۵ به فرزندان تیزهوش خود کمک کنید تا نقش مسئولیت شخصی در موفقیت را درک کنند.

کم آموزان تیزهوش بعضی وقت‌ها موفقیت را فراتر از کنترل خود می‌دانند. اگر موفق شوند، فکر می‌کنند این به دلیل خوش‌شانسی یا برخی عوامل بیرونی دیگر است. این نگرش باعث می‌شود احساس کنند تلاش بی‌معنی است. تحسین تلاش‌های آن‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما این کودکان لازم است همچنین نقش مسئولیت شخصی در موفقیت را درک کنند.

۶ تلاش‌های فرزندتان را تحسین کنید.

کودکان تیزهوش گاهی اوقات در ربط دادن تلاش شخصی به موفقیت مشکل دارند. بخش عمده‌ای از کارهایی که انجام می‌دهند و یاد می‌گیرند به‌راحتی به دست آن‌ها می‌رسد؛ بنابراین آن‌ها با کمی تلاش می‌توانند به موفقیت برسند. به کودک خود کمک کنید به موفقیت دست یابد. تلاش‌هایش در جهت رسیدن به موفقیت را ستایش کنید.
به‌عنوان‌مثال، به‌جای گفتن «کارت عالیه»، بهتر است چیزی مثل این را بگویید: «روی پروژه علمی خود سخت کار کردید؛ واقعاً نمره عالی را به دست آوردی». چیزهایی مانند این را نگویید: «اگر بیشتر کار می‌کردید، کارت بهتر می‌شد».

۷ نگرش مثبتی در مورد مدرسه داشته باشید.

کودکان تیزهوش باید ببینند که والدینشان برای آموزش ارزش قائل هستند. حتی اگر مشکلات کودک در مدرسه، تقصیر مدرسه یا معلم باشد، باید مراقب حرف‌های خود باشید. نگرش منفی نسبت به مدرسه، به‌طورکلی، به فرزند شما منتقل می‌شود. اگر در مدرسه مشکلاتی وجود دارد، می‌توانید به این نکته اشاره کنید که حتی اگر مشکلاتی پیش بیاید، آموزش همچنان ارزشمند است و تلاش درنهایت منجر به موفقیت خواهد شد. سرزنش مدرسه باعث می‌شود کودک از پذیرش مسئولیت شخصی اجتناب کند.

۸ به کودک خود کمک کنید تا بین تکالیف و علایق خودشان رابطه برقرار کند.

بعضی‌اوقات کودکان تیزهوش به این دلیل فاقد انگیزه هستند که ارتباطی بین کارهایی که از آن‌ها خواسته می‌شود انجام بدهند و اهداف و علایق خود نمی‌یابند. کودکی که می‌خواهد فضانورد شود باید بداند که ریاضیات و علوم در آن مشاغل مهم هستند. برای یافتن الزامات مشاغل مختلف ممکن است اندکی تحقیق لازم باشد. بااین‌حال، کودکان تیزهوش فاقد انگیزه عموماً به هر چیزی به‌جز حال حاضر توجه نمی‌کنند. دو هفته بعد حتی تصورش برای برخی از آن‌ها هم سخت است.

۹ تکالیف خانه را به بازی‌های خلاقانه تبدیل کنید.

کودکان تیزهوش چالش را دوست دارند؛ بنابراین با تبدیل کردن تکالیف کسل‌کننده به یک بازی چالش‌انگیز، می‌توانید فرزند خود کمک کنید آن کار را انجام دهد. بعضی کودکان دوست دارند مسابقه دهند؛ بنابراین می‌توانید از آن‌ها بخواهید تا ببینند که چقدر سریع و بدون اشتباه می‌توانند این کار را انجام دهند. بررسی کار آن‌ها نشان می‌دهد که شما به کار آن‌ها اهمیت می‌دهید.

یکی دیگر از رویکردهای خلاقانه برای تکالیف خانه، پیوند دادن آن به علاقه کودک است. به‌عنوان‌مثال، یک برگه ریاضی کسل‌کننده می‌تواند تکلیف رمزگشایی مأموریت فضایی یک فضانورد به مریخ باشد. زمانی که کار به‌درستی انجام نگیرد، این مأموریت شکست خواهد خورد. حتی کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند مشکلی را ایجاد کند که می‌تواند باعث عدم موفقیت مأموریت فضانورد شود.

۱۰ انگیزش همیشه با پیشرفت در مدرسه برابر نیست

ما اغلب انگیزش را با پیشرفت تحصیلی یکی می‌دانیم. بااین‌وجود، لازم به ذکر است که برخی از کودکان تیزهوش برای رسیدن به اهداف بسیار برانگیخته‌اند؛ اما این اهداف با مدرسه ارتباطی ندارند. به‌عنوان‌مثال، نوجوان تیزهوش ممکن است علاقه زیادی به ایجاد یک برنامه جامعه داوطلبانه برای سالمندان یا افراد محروم داشته باشد.

تست هوش در تبریز - مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز
تست هوش و استعدادیابی کودکان – مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز

تست هوش کودکان

علاوه بر مقیاس هوشی وکسلر کودکان، آزمون‌های مختلفی برای تست هوش کودکان ساخته شده‌اند که برخی از این آزمون‌ها به‌صورت انفرادی و برخی دیگر به‌صورت گروهی اجرا می‌شوند. تعدادی از آزمون‌های هوش نیز مداد کاغذی یعنی نوشتنی، علامت گذاشتنی و یا رسم کردنی هستند و برخی دیگر عملی که به وسایل و ابزارهای خاص نیاز دارند. برای مشاوره رایگان در این زمینه با مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز تماس بگیرید.

اجرای تست هوش کودکان در مرکز جوانه رشد تبریز

تست هوش وکسلر و سایر آزمون‌های هوشی باید توسط آزمونگر متخصص به‌صورت استاندارد اجرا شود. مرکز مشاوره جوانه رشد تبریز این افتخار را دارد با بهره‌گیری از استادان متخصص روان‌سنجی و بر اساس آزمون‌های هوشی معتبر در سطح دنیا زیر نظر دکتر اکبر رضایی مشخص کند که فرزندان دلبند شما ازلحاظ هوشی و استعداد در چه زمینه‌ای قوی‌تر هستند تا بر اساس آن برنامه‌ریزی‌های لازم در جهت شکوفایی هرچه بیشتر استعدادهای آن‌ها صورت گیرد. جهت بهره‌مندی از مشاوره رایگان و دریافت اطلاعات بیشتر در مورد شرایط و نحوه اجرای تست هوش کودکان و سایر آزمون‌ها در مرکز مشاوره جوانه رشد با شماره همراه ۰۹۱۴۶۳۴۷۰۹۸ تماس بگیرید.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید